Terug naar Zuid-Afrika

Blog geschreven door: Quinten Jiskoot
Bestemmingsspecialist bij Talisman travel design

Van de drie reizen die ik in de afgelopen vier jaar voor Talisman naar Zuid-Afrika heb gemaakt, is dit niet alleen de kortste, maar – op afstand – ook de mooiste. Zuid-Afrika is een land waar je eindeloos vaak naartoe kunt gaan, je zult telkens weer nieuwe dingen zien. Tussen de Sands rivier en de Sabie rivier, en ook noordelijker bij de Timbavati rivier, liggen twee wildparadijzen: Sabi Sabi Private Game Reserve en Ngala Private Game Reserve. Ik beschouw het als een voorrecht om in Sabi Sabi Earth Lodge en Ngala Tented Camp te verblijven en met de rangers van deze lodges op pad te gaan: dit is toch een beetje het mekka van de Zuid-Afrikaanse safari. Het kan bijna niet anders of bepaalde indrukken zullen mij voor altijd bijblijven.

IMG_1559

Ik vlieg om half 11 in de ochtend van Amsterdam naar Johannesburg, waar ik om kwart over 9 in de avond aankom (er is geen tijdsverschil). De vlucht duurt lang genoeg voor het lezen van een 200 pagina’s tellende roman, maar te kort voor ‘Leven en lot’ van Vassili Grossman, dat ik dan ook niet uit krijg. Ik heb het prachtige, gebonden exemplaar in handen dat ik van mijn vader heb geërfd; hier en daar staat een potloodaantekening in de kantlijn of een uitroepteken bij een passage die hem blijkbaar aansprak (de brief van Vitja’s moeder!). Reizen en literatuur, voor mij zijn ze innig verweven. Maar op deze manier reist mijn vader ook een beetje met mij mee.

In Fairlawns Boutique Hotel in Sandton, Johannesburg, kan ik op adem komen na de lange vlucht. Ik word hier hartelijk welkom geheten en krijg, op een dienblad, een natte, koude washand en een licht alcoholisch fruitdrankje aangereikt. Wanneer er twee zielen in mijn borst zouden huizen, waaronder een aristocratische, zou deze laatste op dit moment ogenblikkelijk ontwaken. Een vriendelijke butler in een onberispelijke smoking dient zich aan en begeleidt mij naar een van de Grand Château Suites. De Franse benaming is toepasselijk want als ik niet beter wist zou ik me in een kasteel in het Loiredal wanen. Slapen in Fairlawns is slapen in stijl: Frans I, de legendarische renaissancevorst, zou jaloers op mij zijn geweest. Al is het natuurlijk wel zo dat de zuilen en pilasters, de toogspiegels en kristallen kroonluchters een kopie zijn van het Franse origineel; het gevaar van kitsch ligt dan ogenblikkelijk op de loer. Maar het valt mee. Ten tijde van de renaissance was Johannesburg net zo’n grote wildernis als de Congolese jungle nu en ze doen in Fairlawns geen moeite om dat te verbloemen. Aan de muren hangen ingelijste portretten van Bosjesmannen, zij maakten hier destijds de dienst uit en ze zagen er beslist niet uit als hovelingen of edelmannen. IMG_1384

IMG_1378  IMG_1379

De volgende dag vlieg ik met South Africa Airlink (ja, dit is toch echt de 21e eeuw, niet de 16e) van Johannesburg naar Skukuza. Charme en luchthavens: het lijkt een onmogelijke combinatie maar in Skukuza hebben ze het desondanks voor elkaar gekregen. Je kijkt bij aankomst je ogen uit, vooral de sfeervolle lampen en de prachtige beelden van giraffen vallen op. Je zou Skukuza een ‘boutique’ luchthaven kunnen noemen, in ieder geval is het een handige aanvlieghaven voor Sabi Sabi Game Reserve (hoewel je ook, in een Cessna, naar een kleine airstrip dicht bij de lodges kunt vliegen). Een ranger van Sabi Sabi Earth Lodge staat mij op te wachten en brengt mij in circa een uur naar de lodge. Het landschap is, hoe zal ik het zeggen, ‘Afrikaans’, het lijkt op wat ik mij als kind bij Afrika voorstelde en die voorstelling was ronduit sprookjesachtig.

Ik wist niet zo goed wat ik van Sabi Sabi Earth Lodge moest verwachten en ik was er hoe dan ook niet op voorbereid. Wanneer u naar de foto’s op de website kijkt – en veel van onze reizigers doen dit – maken die vermoedelijk geen heel groot enthousiasme bij je los. De accommodatie lijkt sober, in duisternis gehuld, minimalistisch. Wie heeft er nu zin om in een tunnel te verdwijnen en uit te komen bij een donkere kamer waar je vervolgens maar liefst 3 of 4 nachten zult doorbrengen? De prehistorie is al lang voorbij, we leven niet meer in grotten.
Maar die eerste indruk klopt niet. Websites, hoe goed ze ook zijn ontworpen, zijn niet altijd in staat om het karakter van een bepaalde plek goed weer te geven. Sabi Sabi Earth Lodge is de mooiste lodge in Zuid-Afrika die ik ooit heb gezien (en ik heb er inmiddels al heel wat gezien) – over de safari’s die je haast letterlijk de adem benemen heb ik het dan nog niet eens. Want de tunnel leidt helemaal niet naar een onderaards domein, je verblijft helemaal niet in een donkere kamer. Lichtheid, gratie, harmonie: dát zijn hier de sleutelwoorden. Ik voel me hier onmiddellijk thuis.
Sabi Sabi Earth Lodge telt 13 suites (waaronder de Amber Suite, een architectonisch kunstwerk van paleisachtige proporties) die alle uitzicht bieden op het uitgestrekte bushveld. Ik zit bij mijn privé zwembad rustig naar het landschap en naar de wolken te staren als er, op nauwelijks iets meer dan een slurflengte afstand, opeens vijftien olifanten voorbij komen lopen! Het lijkt oppassen geblazen, maar de dieren zijn kalm en lopen vastberaden naar een waterplas, ze hebben totaal geen belangstelling voor mij. Eerst moet de dorst worden gelest. Later hoor ik van mijn ranger dat er geregeld luipaarden op de aarden wal liggen die de lodge van de buitenwereld afschermt. Om die reden gaat er ’s avonds, als je van je kamer naar het restaurant loopt, altijd een gewapende ranger mee maar ook overdag is het zaak om goed op te letten waar je loopt. Nooit in paniek raken, luidt het devies. IMG_1399

IMG_1406  IMG_1404

In het restaurant, waar de meest voortreffelijke maaltijden worden opgediend en waar de service van heel hoog niveau is, word ik in beslag genomen door overpeinzingen. Stel dat Rembrandt met Van Riebeeck was meegereisd, zouden we dan nu naar kolossale dierenportretten kijken in plaats van naar De Nachtwacht? Naar kunstig rondom een leadwood-boom gegroepeerde Bosjesmannen in plaats van naar De Staalmeesters? Wat als? De kunstgeschiedenis zou er met een verzameling in sprankelend chiaroscuro oplichtende leeuwen een stuk anders hebben uitgezien.
Het zijn de weidse vergezichten en dromerige wolkenpartijen die mij tot mijmeringen verleiden. Overigens kent het personeel mij van begin af aan bij naam en weten ze al heel snel welke nagerechten op de kaart ik interessant vind en welke niet, dat ik graag bronwater met bubbels drink en hoe ik graag mijn koffie wil hebben: zwart maar niet te sterk.

Er zijn meer wat als-geschiedenissen denkbaar. Wat als ik niet in het luxe toerisme werkzaam zou zijn geweest en voor Talisman naar Zuid-Afrika zou zijn gereisd? Dan had ik deze prachtige plek vermoedelijk nooit ontdekt en was ik hier nooit op safari gegaan. Ik hou niet zo van de hyperbool als stijlfiguur, maar het is dan ook beslist geen overdrijving om te stellen dat als ik twintig ervaringen in mijn leven zou moeten uitkiezen die ik niet had willen missen, dit er één van zou zijn. Een goede safari is bijna transcendent; je verzoent je met je eigen wezen, met je eigen natuur en je krijgt oog voor wetmatigheden en voor het onbevattelijke. Filosofen breken zich al eeuwenlang het hoofd over de vraag naar de zin van het leven. Voor mij komt iets onpeilbaar moois als de aanschouwing van de natuur, of misschien moet ik zeggen: het zien van schoonheid, in de buurt van die zin (waarmee ik niet wil suggereren dat ik een antwoord heb op de vraag).

Tijdens de eerste safari zie ik meteen al het beroemde vijftal: de leeuw, de buffel, het luipaard, de olifant en de neushoorn. Ryan, de ranger, vindt die Big 5 maar onzin: “een commerciële truc om toeristen te lokken”. De natuur laat zich niet in een strak keurslijf dwingen, laat staan in de fictieve getalsmatige overzichtelijkheid waar de toeristenbranche zo van houdt. Ryan is zeer gedreven, hij weet alles van de dieren, bomen en planten die we onderweg zien, maar ook van de homo sapiens. Hij smeedt de groep – ik zit in de jeep met een vrouw uit Hong Kong en haar vriendin uit Genève, later komen daar nog twee Ieren bij – in korte tijd aaneen tot een hecht geheel, geen moment zijn we bien étonnés de se trouver ensemble, sterker nog: al heel snel lijkt het alsof we elkaar al jarenlang kennen. Ryan toont voor iedereen oprechte interesse, is niet de hele tijd aan het woord maar kan ook goed luisteren. ‘Wat willen jullie zien?’ vraagt hij regelmatig. Ook heeft hij een bijna Brits gevoel voor humor, wat wel van pas komt als je zes uur op een dag bij elkaar in de jeep zit. Al die eigenschappen maken van hem de ideale ranger. Het verbaast mij niets dat National Geographic deze lodge heeft uitverkoren tot favoriete stek voor het maken van natuurdocumentaires. Een ervaren, ter zake kundige maar ook grappige en bescheiden man als Ryan heeft de juiste persoonlijkheid om dit soort projecten in goede banen te leiden.

Omdat de foto’s die ik onderweg maak in dit ene geval oneindig veel meer zeggen dan duizend woorden, hierbij een kleine selectie:

IMG_1450  IMG_1475

IMG_1559

IMG_1484  IMG_1728

Het valt me, twee dagen later, een beetje zwaar om Sabi Sabi Earth Lodge te verlaten. Beter dan dit kan het namelijk niet worden. Maar er moet natuurlijk ook nog gewerkt worden. Er staan een aantal hotelinspecties op het programma: eerst bezoek ik de andere lodges in Sabi Sabi Game Reserve (te weten Selati Camp, Sabi Sabi Bush Lodge en Sabi Sabi Little Bush Camp), vervolgens zie ik Singita Boulders en Singita Ebony en tenslotte de Londolozi lodges, vijf in getal. Als alle hotelinspecties achter de rug zijn brengt de chauffeur mij naar &Beyond Ngala Tented Camp, mijn volgende verblijfplaats.

Ngala betekent ‘leeuw’ in het Tsonga, de lokale taal van de Shangaan, het Bantoevolk dat de provincie Limpopo en delen van Mozambique bewoont. De privé concessie ligt een stuk noordelijker dan de Sabi Sabi-, Singita- en Londolozi lodges, pal aan de Timbavati rivier. De lodge doet de naam eer aan: het zijn namelijk vooral leeuwen die ik hier ga zien. Tientallen leeuwen, ook jongen. Tijdens een spectaculaire rit, eerst over de droge en zanderige bedding van de Timbavati (het heeft de afgelopen maanden nauwelijks geregend), vervolgens dwars door de bush, gaan we op zoek naar een leeuwenfamilie die zich tussen de struiken verscholen houdt. Na een half uur rijden hebben we de leeuwen gevonden. Ze laten zich niets aan ons gelegen liggen en slapen of dommelen rustig verder. We blijven hier een half uur staan met de jeep; in stille bewondering, bijna in betovering, kijken we naar de koninklijke elegantie van deze dieren. Tegelijkertijd zijn het de Oblomovs van de Afrikaanse fauna: een leeuw slaapt maar liefst 20 uur per dag! Leiden ze eigenlijk niet een te vegetatief bestaan om het predicaat ‘koning der dieren’ te verdienen? Nee, want jagen kunnen ze als de beste, tijdens de 4 resterende uren. Die soevereine blik na afloop, nadat ze hun prooi hebben verslonden! Ik heb dit tijdens een andere safari, een aantal jaren geleden, eens gezien. Toen begreep ik waar hun koningschap, deze monarchie in het dierenrijk, op gebaseerd is.
IMG_Ngala Tented9  IMG_Ngala Tented12

IMG_Ngala Tented15

 De volgende dag reis ik via dezelfde route terug naar Lion Sands Game Reserve aan de Sabie rivier. Lion Sands River Lodge prijst zichzelf aan als een vijfsterren accommodatie maar ik vind dat daar wel een ster vanaf mag. De organisatie van de game drives, de indeling in groepen, het verloopt allemaal erg rommelig, er wordt weinig uitleg gegeven en de rangers wekken de indruk met hun hoofd elders te zijn. Niettemin zou je serieus moeten overwegen om hier tenminste één nacht te verblijven, en dan niet in de lodge zelf, maar in The Kingston Treehouse, anderhalve kilometer van de lodge vandaan. Ik heb er altijd al van gedroomd om in de bush een keer in de openlucht te slapen; hier wordt die wens op sublieme wijze gerealiseerd. De zon verdwijnt net achter de heuvels als ik met een ranger bij het comfortabele Treehouse aankom. Nu is het net alsof ik nog steeds droom, het is een onwerkelijk gezicht: het houten huis op palen, de ligstoelen, de lantaarns, de maaltijd op tafel, het oranje label van de Veuve Clicquot, de ophaalbrug, het geweldige uitzicht…De ranger maakt zich uit de voeten, hijst met een touw de brug omhoog; van nu af aan zit ik hier alleen, van alles en iedereen afgezonderd. De maaltijd staat klaar maar ik schenk mezelf eerst champagne in. Gezien de romantische setting zal ik deze avond zeker bepaald gezelschap missen, maar de met sterren bezaaide hemel en de mysterieuze nachtelijke geluiden vergoeden veel, zo niet alles. Ik doe eigenlijk niets, behalve eten, kijken en luisteren. Een verblijf in The Kingston Treehouse is een feest voor de zintuigen.

IMG_Kingston Treehouse Lion Sands1

IMG_Kingston Treehouse Lion Sands2  IMG_Kingston Treehouse Lion Sands6

Op weg naar Mauritius, mijn volgende bestemming, denk ik terug aan alle indrukken die ik heb opgedaan. Het is lang geleden dat ik zo geraakt werd door wat ik zag. In het vliegtuig neem ik mijn boek weer ter hand, als ik het opensla valt mijn oog als eerste op een aantekening in de marge; het is, hoe kan het ook anders, onmiskenbaar het handschrift van mijn vader. Een doktershandschrift, maar sierlijk, met gekrulde letters. ‘Bijzonder!’ staat er, met uitroepteken. Hetzelfde kan, zonder enig voorbehoud, van deze reis worden gezegd.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s